Dünya genelinde tırmanan jeopolitik gerilimler ve enerji güvenliğine dair artan kaygılar, yenilenebilir enerji yatırımlarında tarihi bir sıçramayı beraberinde getiriyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yayımlanan "Yenilenebilir Enerji 2026" raporu, küresel enerji piyasalarındaki paradigma değişimini gözler önüne serdi.
Rapora göre, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla patlak veren savaş ve Hürmüz Boğazı'nda yaşanan tedarik kesintileri, ülkeleri hızla ithal yakıtlardan uzaklaştırarak yerli ve temiz enerji kaynaklarına yönlendiriyor.
Enerji güvenliğini sağlamak ve dalgalanan fosil yakıt fiyatlarından korunmak isteyen hükümetlerin politikaları sayesinde, 2026-2031 döneminde küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin yaklaşık 4 bin 800 gigavat artacağı öngörülüyor. Bu rakam, geride bıraktığımız 6 yıllık dönemdeki toplam kapasite artışından yüzde 60 daha fazla. 2031 yılına kadar eklenecek bu devasa kapasitenin dörtte üçünden fazlasını ise güneş enerjisi oluşturacak. Güneşi kara tipi rüzgâr enerjisi santralleri izleyecek.
Rapordaki en dikkat çekici bulgulardan biri, küresel büyümenin merkez üssündeki değişim oldu. Çin dışındaki gelişmekte olan ekonomiler, tarihlerinde ilk kez yenilenebilir enerji kapasitesi artışında gelişmiş ülkelerle aynı seviyeye ulaştı.
Önümüzdeki 5 yıllık süreçte yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerin yaklaşık 1100 gigavatlık kapasite ekleyerek gelişmiş ülkeleri yakalaması bekleniyor. Hindistan, Güneydoğu Asya, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Sahra Altı Afrika'da yatırımlar hız kazanırken; bu bölgelerdeki kapasite artışının önceki 6 yıllık döneme kıyasla 3 katına çıkacağı tahmin ediliyor. Hindistan ise kapasitesini ikiye katlayarak dünyanın en büyük ikinci büyüme pazarı konumuna yerleşiyor.
Küresel yenilenebilir enerji pazarının tartışmasız lideri olan Çin'in ise aynı dönemde yaklaşık 2 bin 550 gigavatlık katkı sağlaması bekleniyor. Ancak Pekin yönetiminin yenilenebilir enerji politikalarındaki değişiklikler nedeniyle, Çin'in 2025'te yüzde 60'ın üzerinde olan küresel payının, tahmin dönemi boyunca ortalama yüzde 53'e gerileyeceği hesaplanıyor.
Yatırımlardaki bu devasa artışa rağmen, altyapı yetersizlikleri sektörün önündeki en büyük handikap olmaya devam ediyor. Rapora göre, dünya genelinde şebeke bağlantısı bekleyen projelerin kapasitesi geçen yıl yüzde 60 oranında arttı. Şu an bağlantı bekleyen projelerin toplam kapasitesi, aynı dönemde şebekeye entegre edilen rüzgar ve güneş enerjisi kapasitesinin tam 4 katına denk geliyor. Şebeke kısıtlarının özellikle gelişmiş ekonomilerdeki büyümeyi yavaşlatma riski taşıdığı uyarısı yapılıyor.
Raporun sonuçlarını değerlendiren IEA Başkanı Fatih Birol, yenilenebilir enerjinin yaygınlaşmasında temel motivasyonun çevresel kaygılardan enerji güvenliğine kaydığına dikkat çekti. Birol, şu ifadeleri kullandı:
"Maliyetlerin düşmesi yenilenebilir enerjiyi birçok piyasada rekabetçi bir seçenek haline getirdi. Ancak bugün yaygınlaşmayı esas olarak enerji güvenliği kaygıları yönlendiriyor çünkü giderek daha fazla ülke ithal yakıtlara bağımlılığını azaltmaya çalışıyor. Yenilenebilir enerjinin büyüme hikayesinde yeni bir dönem başlıyor ve bu hikaye gerçekten küresel bir nitelik taşıyor. Yenilenebilir kaynaklar bugün dünya genelindeki elektrik üretiminin üçte birini karşılıyor, önümüzdeki 5 yıl içinde ise bu oranın yarıya yaklaşması bekleniyor."
