Emeklilerin ocak ayında alacağı zam ve ek ödemelere ilişkin çalışmalar sürerken, seyyanen zam ve refah payı seçenekleri arasında refah payı üzerinden ilave ödeme formülü öne çıktı.
İktidara yakın Sabah’ın aktardığına göre hazırlanan düzenlemede emeklilere öncelikle enflasyon farkından kaynaklanan olağan zam uygulanacak, ardından belirlenen kriterlere göre ek ödeme yapılacak.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın yürüttüğü çalışmalarda, ek ödemenin kapsamı ve bütçeye getireceği yük üzerinde etki analizleri hazırlanıyor.
Çalışmanın ilk aşamasında temmuz-aralık dönemindeki enflasyon farkının emekli aylıklarına yansıtılması planlanıyor.
Orta Vadeli Program ve bütçe hedefleri üzerinden yapılan hesaplamalarda SSK ve BAĞ-KUR emeklilerine yaklaşık yüzde 10, memur emeklilerine ise yaklaşık yüzde 8 zam yapılabileceği öne sürülüyor.
Yüzde 10’luk zam senaryosuna göre 25 bin TL maaş alan bir SSK veya BAĞ-KUR emeklisinin aylığı 27 bin 500 TL’ye, 30 bin TL alanın maaşı 33 bin TL’ye, 40 bin TL alanın aylığı ise 44 bin TL’ye çıkacak.
Mevcut 23 bin 552 TL’lik en düşük emekli aylığına yüzde 10 zam uygulanması halinde tutarın yaklaşık 25 bin 907 TL’ye yükselmesi hesaplanıyor.
Bu rakamın yasal düzenlemeyle 26 bin TL’ye tamamlanabileceği öne sürülüyor.
En düşük emekli aylığına ilişkin düzenlemenin aralık ayı sonunda ya da Ocak 2027’de TBMM’den geçirilmesi bekleniyor.
Memur emeklilerinin maaş artışı toplu sözleşme zammı ile enflasyon farkı üzerinden hesaplanıyor.
2027 yılının ilk altı ayı için toplu sözleşme zammı yüzde 5 olarak belirlenirken, toplam artışın yaklaşık yüzde 8 düzeyinde olabileceği tahmin ediliyor.
Bu senaryoya göre 31 bin 528 TL olan en düşük memur emekli aylığının yaklaşık 34 bin 50 TL’ye yükselmesi öngörülüyor.
Refah payı üzerinden yapılması planlanan ek ödemenin belirlenmesinde üç temel kriter üzerinde duruluyor.
Bunlar emeklinin ödediği prim miktarı, prim gün sayısı ve yaşı olarak sıralanıyor.
Bunun yanı sıra emeklinin Emekli Sandığı, SSK veya BAĞ-KUR kapsamında bulunması, yurtdışından emekli olması ve çalışmaya devam edip etmemesi gibi unsurların da hesaplamaya dahil edilmesi değerlendiriliyor.
Ek ödeme için prim gün sayısına göre üç ya da dört ayrı basamak oluşturulması gündemde.
İlk basamağın 3 bin 600 prim gününden başlaması, sonraki basamakların ise 4 bin 700, 9 bin ve üzeri prim günleri gibi farklı aralıklara ayrılması planlanıyor.
Buna göre daha uzun süre prim ödeyen ve daha yüksek prim yatıran emeklilere daha yüksek tutarda ek ödeme verilmesi üzerinde duruluyor.
Çalışmalarda mevcut ödeneklere ek olarak 1,1 trilyon TL’lik kaynak ayrılması seçeneği değerlendiriliyor.
Eşel-mobil destek uygulamasından vazgeçilmesiyle yaklaşık 500 milyar TL’lik kaynak alanı oluştuğu belirtilirken, ortalama en az yüzde 15 düzeyinde ilave ödeme yapılması üzerinde hesaplamalar yapılıyor.
Nihai oran ise bütçeden ayrılacak kaynağa, düzenlemenin kapsamına ve yaş ile prim günü kriterlerinin nasıl uygulanacağına göre belirlenecek.
Yüzde 15 ek ödeme senaryosuna göre, enflasyon zammıyla yaklaşık 26 bin TL’ye çıkması beklenen en düşük emekli aylığının 29 bin 900 TL ile 30 bin TL seviyesine ulaşabileceği hesaplanıyor.
En düşük memur emekli aylığının ise yüzde 8’lik artışla 34 bin 50 TL’ye yükselmesinin ardından yüzde 15 ek ödeme uygulanması halinde yaklaşık 39 bin 158 TL’ye çıkabileceği öngörülüyor.
Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) çalışması ise emekliye ek ödeme paketinden ayrı yürütülüyor.
AKP kaynaklarının aktardığına göre Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından hazırlanan sistem kapsamında il ve hane bazında gelir haritası çıkarılıyor.
İlk hesaplamalara göre 2,5 milyon haneye toplam 1,35 trilyon TL destek sağlanması planlanıyor.
GETAD kapsamında en düşük emekli aylığı olan 23 bin 552 TL ve altında geliri bulunan emekliler ile asgari ücretlilerin de desteklerden yararlanabilmesi öngörülüyor.
Yardım tutarının aylık asgari ücretin üçte biri olan 9 bin 358 TL seviyesinde olması planlanırken, desteklerin konut, elektrik, doğalgaz, barınma, yakacak, çocuk, kira, abonelik faturaları ve gıda yardımı gibi kalemlerde verilmesi değerlendiriliyor.
Ek ödeme oranlarının bütün emekliler için aynı olmaması halinde eşitlik ilkesine aykırılık oluşup oluşmayacağı da tartışılıyor.
AKP kaynakları, emekli aylıklarının belirlenmesinde yaş, prim miktarı ve prim süresinin zaten dikkate alındığını belirterek farklı tutarlarda ek ödeme yapılmasının anayasal açıdan sorun oluşturmayacağını savunuyor.
Çalışmada, daha uzun süre ve daha yüksek tutarda prim ödeyen emeklilere daha fazla ek ödeme yapılmasının hakkaniyet açısından uygun olduğu görüşü öne çıkıyor.
Ek ödeme için ayrılabilecek yedek kaynak üzerinde hesaplamalar devam ediyor.
AKP kaynaklarına göre önce olağan emekli zamları uygulanacak, en düşük emekli aylığının yaklaşık 26 bin TL’ye yükselmesinin ardından ek ödeme tutarları belirlenecek.
Prim miktarı, prim gün sayısı, yaş ve çalışmaya devam edilip edilmemesi gibi ölçütlere göre üç ya da dört farklı ödeme basamağı oluşturulması üzerinde duruluyor.
