Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre küresel çapta 8 milyon insanı etkileyen ve tedavi edilmediğinde ölümcül kalp kası büyümesine neden olan Chagas hastalığıyla mücadelede önemli bir bilimsel eşik aşıldı. Brezilya’daki São Paulo Üniversitesi (USP) ve iş birliği yaptığı araştırma merkezlerinden bilim insanlarının yürüttüğü ve saygın bilim dergisi Communications Biology’de yayımlanan çalışma, hastalığa yol açan Trypanosoma cruzi parazitinin zayıf noktasını ortaya çıkardı. 1970’li yıllardan bu yana yeni bir ilacın geliştirilemediği bu sinsi paraziter hastalığa karşı, patojenin insan kalp hücrelerindeki çoğalma mekanizması moleküler düzeyde durduruldu.
Araştırma ekibi, gen düzenleme teknolojileri kullanarak Trypanosoma cruzi parazitinin ürettiği ve hücresel sinyal iletiminde görev alan "IP6K" proteinini incelemeye aldı. Genin her iki kopyası silindiğinde parazitin hayatta kalamadığı görülürken, protein üretimi azaltılan suşların insan kalp hücreleri içinde bulaşıcı forma dönüşme yeteneğini kaybettiği saptandı.
Çalışmanın ortak yazarlarından Dr. Thaise Lara Teixeira, protein eksikliğinin her yeni hücre içi enfeksiyon döngüsünde parazitin kan formlarını ciddi oranda düşürdüğünü belirterek, hastalığın vücuttaki yayılımının bu yöntemle kesintiye uğratıldığını vurguladı.
Genellikle "öpücük böceği" olarak bilinen kan emici böceklerin ısırığıyla bulaşan parazit, akut evrenin ardından yıllar içinde kalp dokusunu tahrip ederek hastaların yüzde 30'unda ölümcül kalp yetmezliğine, yüzde 10'unda ise ağır sindirim sistemi bozukluklarına yol açıyor.
Yapılan moleküler testlerde parazite ait IP6K proteininin, insan vücudundaki benzer proteinle yalnızca yüzde 25 oranında yapısal benzerlik taşıdığı belirlendi. Uzmanlar, bu düşük benzerlik oranının geliştirilecek hedefe yönelik ilaçların insan sağlığı üzerinde ağır yan etkilere yol açmadan doğrudan paraziti yok etmesini sağlayacağını ifade ediyor.
Halen tedavide kullanılan 50 yıllık ilaçların yalnızca erken evrede etkili olması ve ağır yan etkileri nedeniyle hastaların tedaviyi yarıda bırakması, yeni molekül arayışlarını zorunlu kılıyordu.
Prof. Dr. Marcelo Santos da Silva ve ekibi, IP6K proteinini hedefleyen ilaç tasarımlarının yanı sıra, aynı proteinin şark çıbanı ve kala-azar hastalıklarına yol açan Leishmania paraziti üzerindeki etkilerini de araştırmaya başladı. Yeni bulguların, ihmal edilmiş tropikal hastalıklar için yan etkisiz ve kesin çözüm sunan tedavilerin önünü açması bekleniyor.
