İzmir’in Aliağa ilçesinde bulunan HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 9 Kasım’da meydana gelen ve 18 işçinin yaşamını yitirdiği patlamaya yönelik tepkiler sürüyor. İzmir Emek ve Demokrasi Güçleri, yaşanan faciaya ilişkin Türkan Saylan Kültür Merkezi önünde bir araya gelerek basın açıklaması gerçekleştirdi. Açıklamayı DİSK Ege Bölge Temsilcisi Deniz Gümüştekin okudu. Patlamada 15 işçinin yaralandığını, altı işçinin ise hastanelerde tedavisinin sürdüğünü belirten Gümüştekin, yaşananların münferit bir iş kazası olarak değerlendirilemeyeceğini vurguladı. Gümüştekin, daha önce aynı fabrikada meydana gelen ölümlere dikkat çekerek iş güvenliği önlemlerinin, denetimlerin ve işverenin sorumluluklarının bütün yönleriyle araştırılması gerektiğini söyledi.
Facianın ardından işçi ailelerinin yaşadığı belirsizliklere dikkat çeken Gümüştekin, “Bu büyük facianın ardından yalnızca can kayıplarının ve yaralıların sayısı değil, ailelerin yaşadığı belirsizlik de kamuoyunun gündemindedir. İşçi yakınlarına zamanında ve sağlıklı bilgi verilmediğine ilişkin açıklamalar, cenazelerin kimlik tespiti ve ailelere teslim süreçlerinde yaşanan bekleyiş, facianın insani boyutunu daha da ağırlaştırmıştır” dedi.
Ailelerin düzenli olarak bilgilendirilmesi gerektiğini belirten Gümüştekin, “Ailelerin sevdiklerinin akıbetini öğrenmek için belirsizlik içinde bırakılması kabul edilemez. Yetkililer, yaşamını yitiren ve yaralanan işçi arkadaşlarımızın ailelerini eksiksiz ve düzenli biçimde bilgilendirmeli; kimlik tespiti, cenazelerin teslimi ve yaralıların tedavi süreçlerinde ailelerin bütün haklarını güvence altına almalıdır” ifadelerini kullandı.
HABAŞ'ta son üç hafta içerisinde meydana gelen ölümlü olayları hatırlatan Gümüştekin, 21 Ekim ve 5 Kasım tarihlerinde de iki işçinin yaşamını yitirdiğini belirtti. Gümüştekin, “Bugün yalnızca bir patlamayı konuşmuyoruz. HABAŞ’ta yaşanan bu büyük facia, tek başına meydana gelen bir olay değildir. Son üç hafta içerisinde aynı fabrikada iki işçi arkadaşımızın daha hayatını kaybetmiş olması, işçi sağlığı ve iş güvenliği alanında ciddi ve süreklilik gösteren sorunların bulunduğunu açıkça ortaya koymaktadır” dedi.
Önceki ölümlerin ardından hangi önlemlerin alındığının açıklanması gerektiğini söyleyen Gümüştekin, “Daha önce yaşanan ölümlere rağmen gerekli önlemlerin alınıp alınmadığı, denetimlerin nasıl yapıldığı ve bu ölümlerin ardından hangi tedbirlerin hayata geçirildiği açıklanmadan, üçüncü ölümcül olay olarak 18 işçi arkadaşımızın hayatını kaybettiği bu büyük facianın yaşanması, felaketin göz göre göre geldiğini göstermektedir” diye konuştu.
Patlamanın meydana geliş biçimine ilişkin farklı açıklamalar yapıldığını belirten Gümüştekin, İzmir Valiliği ve şirketin kamuoyuna verdiği bilgilerin birbirinden farklı olduğuna dikkat çekti.
Gümüştekin, “İzmir Valiliği, tavan vincinin düşmesi ve düşen malzemelerin doğal gaz hattına çarpması sonucu patlamanın meydana geldiğini açıklarken, şirket tarafından yapılan açıklamada olayın elektrik ark ocaklarından birinde yürütülen planlı bakım çalışması sırasında gerçekleştiği belirtilmiştir. Bu farklı açıklamalar, olayın nasıl meydana geldiğinin bütün yönleriyle ve bağımsız biçimde ortaya çıkarılmasını daha da önemli hale getirmektedir” dedi.
İşverenin iş sağlığı ve güvenliği mevzuatından kaynaklanan yükümlülüklerini hatırlatan Gümüştekin, “Patlama ve yangın risklerinin önceden belirlenmesi, tehlikeli alanların güvenli hale getirilmesi, bakım ve onarım çalışmalarının güvenli koşullarda yürütülmesi, kaldırma ekipmanlarının güvenli çalışır durumda tutulması ve gerekli periyodik kontrollerin yapılması işverenin sorumluluğundadır” ifadelerini kullandı.
Bakım çalışması öncesinde gerekli enerji ve gaz izolasyonlarının yapılıp yapılmadığının araştırılmasını isteyen Gümüştekin, çalışma izinleri, risk değerlendirmeleri ve vinçlerin periyodik kontrol raporlarının da incelenmesi gerektiğini söyledi.
Gümüştekin, “Bakım çalışmasının rutin olması, taşıdığı riskleri ortadan kaldırmaz. Tam tersine, planlı ve düzenli olarak gerçekleştirilen bir bakım çalışmasında meydana gelen bu ölçekteki bir facia, risklerin önceden öngörülüp öngörülmediği ve gerekli önlemlerin alınıp alınmadığı sorusunu daha da ağırlaştırmaktadır” dedi.
İşçi ölümlerinin yalnızca teknik nedenlerle açıklanamayacağını dile getiren Gümüştekin, “Yaşananları yalnızca ‘teknik arıza’ veya ‘kaza’ olarak açıklamak, işçi ölümlerinin nedenlerini ve sorumluluk zincirini görünmez hale getiremez. Bir işyerinde çalışanların yaşamını korumak için alınması gereken önlemler alınmıyorsa, denetim mekanizmaları görevini yerine getirmiyorsa ve üretimin sürekliliği ile kârlılık işçi sağlığının önüne geçiriliyorsa, ortaya çıkan sonuç kader değil, önlenebilir bir iş cinayetidir” diye konuştu.
Soruşturmanın yalnızca olay sırasında fabrikada bulunan çalışanlarla sınırlı tutulmaması gerektiğini vurgulayan Gümüştekin, işverenin yanı sıra iş güvenliği sorumlularının, alt işverenlerin ve kamu kurumlarının da sorumluluklarının araştırılmasını istedi.
Gümüştekin, “HABAŞ’taki facianın sorumluluğu yalnızca olay anında orada bulunan birkaç çalışanın üzerine yıkılamaz. İşverenin, iş güvenliği sorumlularının, alt işverenlerin ve denetim görevini yerine getirmekle yükümlü kamu kurumlarının sorumlulukları bütünlüklü biçimde araştırılmalıdır. Daha önce yaşanan işçi ölümlerinin ardından hangi önlemlerin alındığı da soruşturmanın önemli bir parçası olmalıdır” ifadelerini kullandı.
Soruşturmanın bağımsız, etkin ve şeffaf biçimde yürütülmesi çağrısında bulunan Gümüştekin, “Olay yeri ve teknik delillerin korunması, iş güvenliği belgelerinin, risk değerlendirmelerinin, bakım kayıtlarının, periyodik kontrol raporlarının ve çalışma izinlerinin eksiksiz biçimde incelenmesi; işçi arkadaşlarımızın ve tanıkların ifadelerinin güvence altına alınması gerekmektedir. Sorumluluğu bulunan herkes, makamı ve konumu ne olursa olsun hesap vermelidir” dedi.
Türkiye'de farklı kentlerde yaşanan işçi ölümlerini hatırlatan Gümüştekin, Soma, Ermenek, Hendek, İliç ve Dilovası'ndaki faciaların aynı sorunlara işaret ettiğini söyledi.
Gümüştekin, “Bugün burada yalnızca HABAŞ’ta hayatını kaybeden 18 işçi arkadaşımızın hesabını sormuyoruz. Türkiye’de her gün çalışırken hayatını kaybeden tüm işçi kardeşlerimizin hesabını soruyoruz. Soma’dan Ermenek’e, Hendek’ten İliç’e, Dilovası’ndan Aliağa’ya uzanan bu tablo bize aynı gerçeği gösteriyor: İşçilerin yaşamını korumayan, denetimi etkisizleştiren ve üretimin sürekliliğini insan hayatının önüne koyan düzen değişmeden iş cinayetleri sona ermeyecektir” dedi.
Sendikal örgütlenmenin güvence altına alınması ve çalışanların karar süreçlerine katılması gerektiğini belirten Gümüştekin, “İşçi sağlığı ve güvenliği yalnızca işverenin beyanlarına ve kâğıt üzerinde düzenlenmiş belgelere bırakılamaz. Çalışanların söz ve karar sahibi olduğu, sendikal örgütlenmenin güvence altında bulunduğu, kamusal denetimin gerçekten işlediği bir çalışma düzeni kurulmadan benzer faciaların önüne geçilemez” ifadelerini kullandı.
Açıklamada yaşamını yitiren 18 işçi de isimleriyle anıldı. Gümüştekin, “HABAŞ’ta hayatını kaybeden arkadaşlarımızın hayatlarının sadece kayıp sayısı ile geçiştirilmesini kabul etmiyoruz” diyerek Barış Güney, Ceylan Bıyıklı, Ersin Oğuz, Hüsnü Ersoy, Fatih Işık, Ferhat Maraşlı, Göksel Ünaldı, Güner Gökçe, İlker Sığırtmaçoğlu, Kaan Özçelik, Kadir Kınacı, Mustafa Sert, Orhan Altay, Özcan Efe, Recep Fedai, Serkan Kurt, Uğur Temel ve Yasin Taşçı'yı andı.
Yaşamını yitiren işçilerin ailelerine başsağlığı, yaralılara acil şifa dileyen Gümüştekin, “Önlenebilir olduğu halde önlenmeyen, göz göre göre gelen işçi ölümleri kaza değil, cinayettir! İşçinin yaşam hakkı, üretim hedeflerinden ve kâr hesabından daha değerlidir. İş sağlığı ve güvenliği bir maliyet kalemi değil, doğrudan bir yaşam hakkı meselesidir. Ölen canlarımız öldükleriyle kalmayacak. İş cinayetleri kader değildir. Sorumlular hesap verecek.” dedi.
