Çin Halk Kurtuluş Ordusu ile yakın bağlantıları bulunan Northwestern Polytechnical Üniversitesi'nin, ABD'nin ihracat kara listesinde yer almasına rağmen Nvidia'nın gelişmiş H200 yapay zeka çiplerini satın aldığı belirlendi.
Reuters'ın incelediği resmi satın alma kayıtlarına göre üniversite, ekim ayında iki H200 işlemcisini 874 bin 700 yuan (yaklaşık 123 bin dolar) karşılığında satın aldı.
Üniversitenin 21 Ekim tarihli kayıtlarında, işlemcilerin doğrudan Nvidia'dan değil, Çin merkezli Shaanxi Bosuan Network Technology şirketinden temin edildiği görüldü.
Söz konusu alım, ABD'nin Çin'in gelişmiş yapay zeka teknolojilerine erişimini sınırlandırmaya yönelik ihracat kontrollerinin etkinliğine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirdi.
ABD'NİN KARA LİSTESİNDE YER ALIYOR
Çin'in Şian kentinde bulunan Northwestern Polytechnical Üniversitesi, ülkenin savunma sanayisiyle yakın ilişkileri bulunan ve "Ulusal Savunmanın Yedi Oğlu" olarak bilinen üniversiteler arasında yer alıyor.
Askeri uçaklar, füzeler ve uydular üzerine araştırmalar yürüten üniversite, ABD Ticaret Bakanlığı tarafından 2001 yılında ihracat kara listesine alınmıştı.
Washington yönetimi, üniversitenin füze teknolojilerinin yayılmasına yönelik faaliyetlerde bulunduğu ve askeri araştırmalar yürüttüğü iddialarını bu karara gerekçe göstermişti.
ABD, 2019 yılında kısıtlamaları daha da ağırlaştırarak kontrollü Amerikan teknolojilerinin üniversiteye ihracatına yönelik lisans başvurularının büyük ölçüde reddedilmesini öngören bir politika benimsemişti.
Ancak yeni satın alma kayıtları, üniversitenin bu kısıtlamalara rağmen gelişmiş Amerikan işlemcilerine erişebildiğini ortaya koydu.
YASAKLI ÇİPLERE KİRALIK SUNUCULAR ÜZERİNDEN DE ERİŞTİ
Nvidia'nın H200 işlemcisi, gelişmiş yapay zeka modellerinin eğitilmesi ve çalıştırılmasında kullanılan yüksek performanslı çipler arasında bulunuyor.
ABD'nin ihracat kontrollerine tabi olan bu işlemcilerin Çin'e satışı lisans onayı gerektirirken, kara listedeki kuruluşlara yönelik başvurular normal koşullarda reddediliyor.
Reuters'ın ulaştığı kayıtlara göre Northwestern Polytechnical Üniversitesi, H200 çiplerini doğrudan satın almanın yanı sıra Çinli şirketlerden kiraladığı sunucular aracılığıyla da gelişmiş Nvidia işlemcilerine erişti.
Üniversitenin siber güvenlik birimi, ocak ayında sekizer H200 işlemcisi bulunan sunucuları kullanmak için yedişer aylık iki sözleşme imzaladı.
441 bin 700 yuan ve 441 bin yuan değerindeki sözleşmelerin, yapay zeka modellerinin ince ayar eğitimi ve pekiştirmeli öğrenme çalışmalarında kullanılması amaçlandı.
Üniversite ayrıca sekiz A100 ve sekiz A800 işlemcisi içeren sunuculara erişim kiraladı.
Nisan ayında ise üniversiteye bağlı başka bir araştırma birimi, yapısal analiz ve akışkanlar dinamiği simülasyonlarında kullanılmak üzere en az 24 A100 işlemcisi gerektiren bilgi işlem hizmeti için 375 bin yuan değerinde sözleşme yaptı.
REUTERS 26 SATIN ALMA KAYDINI İNCELEDİ
Reuters'ın bu yıla ait 26 satın alma ve şirket kaydını incelemesi, ABD'nin ihracatını kısıtladığı Nvidia işlemcilerinin Çin'deki üniversiteler ve araştırma kuruluşları tarafından kullanılmaya devam ettiğini gösterdi.
Belgelerde, bazı kuruluşların işlemcileri doğrudan satın aldığı, bazılarının ise Çinli tedarikçiler üzerinden bu çipleri barındıran sunuculardan hizmet kiraladığı görüldü.
İşlem yapan kurumlardan bazılarının Çin'in savunma sanayisi ve askeri araştırma programlarıyla yakın bağlantıları bulunuyor.
Kayıtlara göre Shenzhen Üniversitesi, eylül ayında üç Nvidia H100 işlemcisini 769 bin 800 yuan karşılığında satın aldı.
Wuhan Teknoloji Üniversitesi ise haziran ayında bir H100 işlemcisi içeren sunucuyu 355 bin yuana, dört A100 işlemcisini de 344 bin yuana temin etti.
Çin'in savunma odaklı üniversitelerinden Beihang Üniversitesi'nin de nisan ayında dört A800 işlemcisini 489 bin yuan karşılığında satın aldığı belirlendi.
Çin Bilimler Akademisi Üniversitesine yönelik temmuz ve eylül aylarındaki kamu alım duyurularında ise Nvidia H800 ve A800 işlemcileriyle bilgi işlem hizmeti sağlayacak şirketlerin seçildiği görüldü.
Söz konusu duyurulardan birinde H800 işlemcisine erişim bedeli, çip başına saatlik 10 yuan olarak belirtildi.
TRUMP YÖNETİMİNİN İHRACAT POLİTİKASI TARTIŞILIYOR
ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, ocak ayında Nvidia'nın H200 işlemcilerinin Çin'e ihracatına belirli koşullarla ve başvuruların ayrı ayrı değerlendirilmesi yoluyla izin vermeye başladı.
Ancak bu düzenleme, ABD'nin ihracat kara listesinde bulunan kuruluşlara uygulanan kısıtlamaları kaldırmadı.
Yeni lisans kuralları kapsamında, kara listedeki kurumların ve askeri son kullanıcıların ihraç edilen işlemcilere uzaktan erişimini engelleyecek güvenlik önlemlerinin alınması da zorunlu tutuldu.
Buna rağmen Reuters'ın ulaştığı belgeler, Çinli kurumların yerel tedarikçiler aracılığıyla gelişmiş Amerikan işlemcilerine ulaşabildiğini ortaya koydu.
Satın alma kayıtlarında işlemcilerin ilk olarak nereden temin edildiğine veya kiralanan sunucuların nerede bulunduğuna ilişkin yeterli bilgi yer almadı.
NVIDIA CEO'SUNA WASHINGTON'DA BASKI ARTIYOR
Gelişmeler, Nvidia Üst Yöneticisi Jensen Huang'ın Çin'e yönelik yapay zeka çipi ihracatında kısıtlamaların gevşetilmesi için yürüttüğü girişimlerin Washington'da tartışıldığı bir döneme denk geldi.
Huang, Amerikan şirketlerinin Çin'e teknoloji satmaya devam etmesinin ABD'nin teknolojik liderliğini koruyacağını ve Çinli müşterilerin Amerikan teknolojilerine bağımlılığını sürdüreceğini savunuyor.
Ancak ABD Kongresi'ndeki bazı milletvekilleri, gelişmiş yapay zeka işlemcilerinin Çin'in silah tasarımı, istihbarat analizi ve askeri modernizasyon çalışmalarını hızlandırabileceği uyarısında bulunuyor.
Hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi milletvekilleri, gelişmiş işlemcilerin takibini sağlayacak sistemlerin oluşturulması ve ihracat üzerindeki Kongre denetiminin artırılması çağrısında bulundu.
Üç Cumhuriyetçi komite başkanı da Huang'ın Çinli olduğu öne sürülen bir istihbarat görevlisiyle temaslarına ilişkin iddiaların ardından 18 Kasım'da kendisinden bilgilendirme talep etti.
ÇİN'DE YASAKLI ÇİPLER İÇİN ALTERNATİF TEDARİK AĞI
Reuters daha önce de Çinli kuruluşların, ABD'nin ihracatını kısıtladığı Nvidia işlemcilerini Super Micro Computer, Dell ve Gigabyte tarafından üretilen sunucular üzerinden yerel satıcılardan temin ettiğini bildirmişti.
Ajansın önceki araştırmalarında, yurt dışındaki stoklar ve üçüncü ülkelerde faaliyet gösteren aracılar üzerinden Çin'e ulaştırılan işlemciler için kayıt dışı bir pazar oluştuğu da ortaya konulmuştu.
Reuters'ın geçen hafta yayımladığı bir başka haberde ise Pekin yönetiminin geniş çaplı H200 ithalatına onay vermemesine rağmen sınırlı sayıda işlemcinin dolaylı yollarla Çin'e ulaştığı belirtilmişti.
